Truyền thống hiếu học của làng Nại Cửu

Thứ năm - 04/03/2021 08:14 85 0
Làng Nại Cửu xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong được hình thành cách đây trên 5 thế kỷ. Một làng quê thuần nông nhưng đặc biệt có nhiều thành tựu trong lĩnh vực phát triển văn hóa giáo dục gắn liền với nhiều tên tuổi được cả nước biết đến. Tiêu biểu như tiến sỹ Trần Văn Thoại (Đời vua Lê Hiển Tông), Phó bảng Võ Tử Văn (Đời vua Tự Đức), Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Quỳnh v.v. Nhiều thế hệ người dân làng Nại Cửu nối tiếp nhau gìn giữ và bồi đắp truyền thống quý báu này.
Học sinh, sinh viên tiêu biểu chuẩn bị vào đình làng thắp một nén nhang cầu nguyện trước bàn thờ tổ tiên
Học sinh, sinh viên tiêu biểu chuẩn bị vào đình làng thắp một nén nhang cầu nguyện trước bàn thờ tổ tiên
Theo các bậc cao niên trong làng, xưa có 6 dòng họ gồm Lê, Nguyễn, Võ, Hoàng, Phan, Trần đã cùng nhau xây dựng và lưu lại bề dày lịch sử, tạo nên cộng đồng làng Nại Cửu hôm nay. Lần tìm gia phả của các dòng họ, ta sẽ thấy được, nhiều vị đỗ đạt và làm quan ở các triều đại phong kiến, trở thành niềm tự hào của hậu thế. Đó là Tiến sỹ Trần Văn Thoại, tức Trần Gia Thụy, làm quan Thượng thư Bộ Lễ, đời vua Lê Hiển Tông; Cử nhân Lê Trọng Điều làm quan phủ đời vua Minh Mạng; Cử nhân Nguyễn Đức Nghi làm Tham tri Bộ Lễ thời vua Tự Đức; ông Võ Tử Văn, đỗ Phó bảng thời Tự Đức, làm quan Án Sát, dạy học trong cung vua v.v.
Thời hiện đại, người làng Nại Cửu cũng được cả nước biết đến nhờ học hành đỗ đạt, thành tài. Tiêu biểu như đồng chí Trần Quỳnh, Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Lê Lăng, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại thương; đồng chí Hoàng Hữu Bình, Tiến sỹ Cục Hóa Chất; đồng chí Nguyễn Liêm, Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Và nhiều vị có chức sắc, học hàm, học vị khác. 
Các bậc hiền tài ở mỗi dòng họ đều là gương sáng để hậu thế phấn đấu và noi theo. Có thể nói, từ cái nghèo, cái khó, đã làm nên con người Nại Cửu cần cù, chịu khó và ham học hỏi. Mỗi một gia đình, mỗi một dòng họ đều luôn ý thức, dù vất vả đến đâu cũng gắng cho con cái học hành đến nơi đến chốn.
 Gia đình ông Võ Văn An ở đội 6 chỉ là một trong rất nhiều gia đình hiếu học ở làng Nại Cửu. Bốn đứa con thì đã có đến ba đứa lần lượt bước vào giảng đường đại học. Quanh năm bám víu vào mấy sào ruộng không đủ tiền chu cấp cho các con, ông An tranh thủ lúc nông nhàn xoay xở đủ việc để kiếm thêm thu nhập; vất vả đến mấy cũng quyết tâm không để các con thất học. Bù lại, 4 người con của ông đều lấy khó khăn vất vả của ba mẹ để làm động lực phấn đấu trong học tập và rèn luyện. Con gái đầu là Võ Thị Ngọc Anh, vừa tốt nghiệp loại giỏi, ngành Chăn nuôi thú y, Trường Đại học Nông lâm Huế. Con gái thứ hai là sinh viên Trường Đại học Nông Lâm Huế, con gái thứ 3 là sinh viên Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng và con trai út hiện đang là học sinh lớp 11. Các con của ông nhiều năm liền là sinh viên giỏi, học sinh giỏi ở trường.
Là một làng quê thuần nông, đời sống người dân chủ yếu dự vào nông nghiệp và một số ngành nghề khác như dịch vụ, buôn bán, nghề mộc, nề… Mặc dù mức sống chưa cao, nhưng người dân ở đây đặc biệt chú trọng đến vấn đề giáo dục. Hiện nay, con em làng Nại Cửu nhiều người đỗ đạt, thành tài đang công tác tại nhiều ngành, nhiều địa phương khác nhau trong nước và cả nước ngoài. Theo thống kê, toàn làng hiện có 14 tiến sỹ, 28 thạc sỹ và hơn 200 sinh viên đang theo học ở các trường đại học trong và ngoài nước. 
Văn hóa giáo dục của làng Nại Cửu có được những thành tựu quan trọng này là nhờ truyền thống coi trọng sự học, khuyến khích việc học của nhiều thế hệ con dân trong làng. Ông Trần Nhân Sinh – Một người có nhiều hiểu biết về lịch sử và truyền thống của làng Nại Cửu cho biết: “Ngay từ thuở khai canh lập làng, các vị tiền nhân khai khẩn làng Nại Cửu đã rất coi trọng việc học. Khoán ước, hương ước của làng quy định, hàng năm trích một phần ruộng và sản phẩm hoa màu để làm giải thưởng cho người đỗ đạt, thành tài. Và cứ như thế, từ đời này sang đời khác, người dân làng chúng tôi, trọng việc học, khuyến khích việc học bằng nhiều hoạt động về vật chất lẫn tinh thần. Đặc biệt trong đó là việc trao thưởng ở đình làng, trong lễ tế Xuân thủ truyền thống đầu năm nhằm tạo thêm sự tôn nghiêm, trang trọng của việc học”. 
ANH 2 (3)
Học sinh, sinh viên tiêu biểu nhận giải thưởng Võ Tử Văn
Lễ tế Xuân thủ là một trong ba lễ hội dân gian còn được làng Nại Cửu gìn giữ cho đến ngày nay. Lễ được tổ chức trang trọng tại đình làng, ngoài việc cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, là dịp để người dân trong làng nêu gương tinh thần hiếu học của con em. Vào ngày mùng 6 Tết Nguyên đán hàng năm, người dân trong làng lại tề tựu về đình làng để dự lễ tế Xuân thủ truyền thống và vinh danh, trao thưởng cho con em thành tài đỗ đạt. Học sinh giỏi các cấp được làng biểu dương và trao những phần thưởng khác nhau như là món quà tinh thần đầu năm, ghi nhận cho sự cố gắng, nỗ lực của các em trong một năm học. Đặc biệt, tại đây, Làng Nại Cửu sẽ trao giải thưởng Võ Tử Văn cho những người có thành tích xuất sắc trong học tập và rèn luyện. Đây là giải thưởng mang tên người con ưu tú của làng, đỗ Phó Bảng thời Tự Đức và được tôn “Bậc thơ thánh thổ thần” là Thái Tử Thiếu bảo (dạy con vua) văn minh điện học sỹ, một chủ khoa tài ba. Mỗi gia đình, dòng họ đều hết sức tự hào khi con em mình được xướng tên khen thưởng trong dịp này. 
Em Trần Như Quỳnh – Sinh viên Trường Đại học Kinh tế Huế, xúc động chia sẻ: “Em cũng đã nhiều lần được nhận giải thưởng Võ Tử Văn. Mỗi lần đứng ở đình làng nhận giải là em lại có một cảm xúc khác nhau, nhưng rất vinh dự và tự hào. Tự nhủ là sẽ cố gắng học tập, rèn luyện để đầu năm sau lại được đứng ở đình làng và nhận phần thưởng cao quý này”.
Có một điều hết sức đặc biệt, tại đình làng Nại Cửu, ngoài bàn thờ thần  hoàng và các vị tổ tiên có công gây dựng làng, còn có một nơi trang trọng gọi là Bàn học sỹ để vinh danh các vị có chức sắc, học vị dù còn sống hay đã chết và vinh danh các con em trong làng học hành đổ đạt thành tài. Và có biết bao người con của làng đã thành danh trên nhiều lĩnh vực, hàng năm lại tìm về đình làng, tìm về nguồn cội, thắp một nén nhang cầu nguyện trước bàn thờ tổ tiên.
Tinh thần khuyến học, khuyến tài của người dân làng Nại Cửu cũng rất đáng biểu dương. Trong làng, gia đình nào có hoàn cảnh khó khăn sẽ được quỹ khuyến học của làng, dòng họ hỗ trợ, giúp đỡ. Có thể đó là những phần quà, những suất học bổng và cả những ngôi nhà khuyến học. Đó là một điều đáng quý trọng mà không phải nơi nào cũng có được. 
 Ông Trần Nuôi– Đại diện Ban Khuyến học làng Nại Cửu, chia sẻ: “Để có kinh phí trao thưởng cho các em chúng tôi, quyên góp của các nhà hảo tâm, các doanh nhân thành đạt. Nhiều con em trong làng thành tài, thành đạt cũng rất quan tâm đến hoạt động khuyến học và muốn giữ gìn phát huy truyền thống hiếu học của làng nên đã tự nguyện đóng góp. Mục đích để động viên con em cố gắng học hành, cũng như ghi nhớ những việc làm khuyến học của làng ”.
 “Đất học” là tên gọi đặc trưng riêng biệt nói về làng Nại Cửu mà ít nơi nào có được. Sự gìn giữ của thế hệ đi trước, sự bồi đắp của thế hệ đi sau đã tạo nên bề dày truyền thống hiếu học của làng Nại Cửu. Đó là truyền thống văn hóa rất đáng tự hào và trân trọng. Người dân làng Nại Cửu hôm nay, vẫn đang bền bỉ, nhẫn nại để lao động, học tập và rèn luyện, vươn tới khát vọng ấm no, hạnh phúc giống như tên đất, tên làng và truyền thống quý báu của ông cha từ đời xưa lưu lại./.

Tác giả bài viết: Kô Kăn Sương – Kim Thoa

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây