Ngôi nhà giản dị giữa vùng quê thuần nông nay mang diện mạo của một không gian văn hóa sống động nhưng vẫn giữ trọn vẻ mộc mạc vốn có. Những tác phẩm Thiền họa được sắp đặt hài hòa trong kiến trúc truyền thống, để mỗi bước chân người xem như chậm lại giữa sự tĩnh tại. Trong thế giới tạo hình của Lê Bá Đảng, “Thiền” không thuần là yếu tố tôn giáo mà là hành trình trở về nội tâm. Những mảng màu trầm lắng, đường nét khoáng đạt, tiết chế chi tiết gợi mở chiều sâu suy tưởng, đưa người xem chạm đến cảm giác an nhiên hiếm có giữa đời sống hiện đại nhiều xao động.

Ông Trương Quang Hòa, kiến trúc sư đến từ Hà Nội bày tỏ: “Tôi thật sự xúc động. Khi đứng trước tranh Phật, tranh Thiền, tâm trạng trở nên nhẹ nhõm, tĩnh lặng, rất phù hợp với không khí đầu năm. Còn những tác phẩm ngựa và tượng lại khiến tôi khâm phục sâu sắc tài năng và năng lượng sáng tạo của họa sĩ.”

Nếu Thiền họa mang lại sự lắng đọng thì bộ sưu tập “Mã quan”  hình tượng ngựa trong nghệ thuật Lê Bá Đảng lại thổi vào không gian một sinh khí mạnh mẽ. Với ông, ngựa không chỉ là hình tượng tạo hình mà còn là biểu tượng của sức bền, của ý chí vượt thoát và khát vọng đi tới. Những đường nét phóng khoáng, nhịp điệu chuyển động giàu biểu cảm đã biến mỗi tác phẩm thành một suy niệm về hành trình đời người luôn vận động, luôn vượt qua giới hạn.

Các tác phẩm, dù hội họa hay điêu khắc, đều mang ngôn ngữ tạo hình hiện đại nhưng thấm đẫm tinh thần Á Đông và cốt cách Việt. Khi được đặt giữa không gian làng quê, nghệ thuật không còn khoảng cách mà trở nên gần gũi, dung dị, đúng với tâm nguyện của họa sĩ lúc sinh thời: đưa cái đẹp đến với những người “chân lấm tay bùn”.

Ông Lê Hồng Phương, cháu ruột họa sĩ Lê Bá Đảng cho biết: “Đây là nơi họa sĩ sinh ra cách đây 105 năm và nuôi dưỡng tâm hồn ông. Dù sống và sáng tác ở nhiều nơi trên thế giới nhưng ông vẫn luôn đau đáu hướng về Bích La Đông. Sinh thời, ông mong tác phẩm được trưng bày để bà con thưởng thức. Gia đình tổ chức không gian này cũng nhằm tái hiện ký ức tuổi thơ qua tiếng hò giã gạo, tiếng đàn bầu của cha.”

Không chỉ là một cuộc trưng bày, không gian “Thiền họa và Mã quan” còn mở ra một cách tiếp cận di sản gần gũi với cộng đồng. Nghệ thuật được đặt giữa đời sống thường nhật, nơi người nông dân, du khách và người yêu hội họa cùng chia sẻ một trải nghiệm thẩm mỹ chung. Trong sắc Xuân Bích La Đông, nhiều người tìm thấy cho mình khoảng lặng để chiêm nghiệm. Di sản Lê Bá Đảng vì thế không chỉ nằm ở tác phẩm, mà còn ở nguồn năng lượng sáng tạo và tình yêu quê hương được tiếp nối qua các thế hệ, khơi gợi niềm hy vọng và sự bình an cho một năm mới bắt đầu.

                                                                                                                                                                                         Trần Hạnh